Woonstalhuis in de Wieringer boerderij te Stroe
Oud-Friese langhuizen zijn het basistype van de Friese huisgroep. Het gezamenlijke kenmerk van de Friese Huisgroep is het Dekbalkgebint dat de dakconstructie draagt. Langhuizen kwamen voor in Noord-Holland, Friesland, Groningen en het Duitse kustgebied. Boerderijonderzoeker Klaas Uilkema kwam tot het inzicht dat alle modernere varianten van de Friese huisgroep zijn ontstaan vanuit het langhuis. Hoewel de Friese langhuizen zijn verdwenen, zijn er in de woongedeelten van modernere boerderijen nog altijd sporen van terug te vinden.
Oud-Friese langhuizen kwamen voor in Noord-Holland, Friesland, Groningen en het Duitse kustgebied. Op het eiland Wieringen bezocht Uilkema drie Wieringer boerderijen van hetzelfde type als op deze foto. Ze zijn door hem gedetailleerd gedocumenteerd. De Wieringer boerderijen hebben een vergelijkbare ontwikkeling doorgemaakt als andere leden van de Friese Huisgroep. De schuur is ontstaan vanuit een hooiberg met zijmuren waarna de kap tot op het langhuis werd doorgetrokken. De indeling en functies van de ruimtes zijn op Wieringen ongewijzigd gebleven.
De plattegronden van Uilkema en deze foto laten beide zien dat het woongedeelte en de stal één open ruimte vormen. In de winter woonde de boer voorin, achterin stonden de koeien op stal in een Friese opstelling: tussen schotten, met de kop naar de muur en achter het vee was een grup om de mest af te voeren. De oude buitenmuur is vervangen door een houten wand met luiken, waardoor het vee direct vanuit de schuur kon worden gevoerd. Zodra het vee in de zomer de wei in ging, werd de stal schoongemaakt en verhuisde de woonhoek naar de achterzijde. De foto is gemaakt vanuit de karnruimte in het voorhuis, dat als enige is afgescheiden van de rest van het woonruimte.1
Het interieur van de boerderij op de foto bevindt zich in het "Wieringer Eilandmuseum Jan Lont". Jan lont (1907-1997) was de laatste boer op de boerderij. Hij heeft er vrijwel zijn hele leven gewoond. Nadat hij het bedrijf van zijn ouders had overgenomen heeft hij niets meer aan de bouwkundige structuur veranderd. Jan was een liefhebber van het traditionele boerenleven, zijn ideaal was het bewaren van het Wieringer Cultureel Erfgoed. Na zijn pensionering in de jaren 70 verzamelde hij oude voorwerpen en gereedschappen die te maken hadden met het leven en werken op de boerderij. De voorwerpen kregen een plaatsje in de broederij.
In 1991 is de “Vereniging museum Jan Lont” opgericht, Jan verkocht be boerderij voor het symbolische bedrag van f 1,- met het behoud van woonrecht. In 1995 moest hij vanwege een herseninfarct noodgedwongen de boerderij verlaten. Op 29 oktober 1997 overleed Jan Lont in het verzorgingstehuis.2
Keywords: Wieringer, Boerderij, Tijdcapsule, Woonruimte, Woonstalhuis, Langhuis, Museum, Jan Lont, Stroe
1 Van Olst 1991. (2) KU-45, KU-46 en KU-48
|
