wadden zeeklei veen keileem bodemkaart overig contact
vulling Ontginning Westergo Oostergo Polders Flora Fauna


Landschap van Westergo:

Frysl‚n, Westergo
Klik op het kaartje voor meer info

Westergo is ťťn van de Friese Kwartieren. Het gebied omvat naast de kleistreek ten westen van de voormalige Middelzee, ook het westelijke deel van de IJsselmeerkust en een stuk veengrond in "it Lege Midden". We bekijken in dit deel alleen het kleilandschap. Het noorden van Westergo is vanaf de IJzertijd hoog opgeslibd in een aantal parallel liggende kwelderruggen, hier overheerst akkerbouw, op de oudere, lage kleigronden dieper landinwaarts vinden we vooral grasland.

↓ IJsselmeerkust
↓ Steden
↓ Dorpen in de Greidhoeke
↓ Dorpen in de Bouwhoek
↓ Staten en Stinzen

Boalserter Feart, Bolwardertrekvaart bij Leons Boalserter Feart, Bolwardertrekvaart bij Spyk Slachte bij Kubaard in het voorjaar Slachte bij Boazum in de winter Schaatsers op de Sebearefeart Jorwert Kop-hals-rompboerderij Stelp bij Boazum Friese stal Buiten Koeien melken Kalveren voeren Rustende Koeien Melkbussen spoelen op het stap Hooischudden met Paard Schaftpauze in het veld Slootschonen





- IJsselmeerkust

Dijkhuisje bij Koarnwert





- Steden

Elf Friese plaatsen hebben zich dankzij de ligging aan handelsroutes tot stad kunnen ontwikkelen. Vooral een ligging aan het water was gunstig. Via het water was een levendige handel rond de Noordzee mogelijk. De eerste plaats die stadsrechten kreeg, was Starum (1118), de laatste was Boalsert (1455). Van de 11 steden liggen er 8 in Westergo. De steden zijn niet de grootste plaatsen in Frysl‚n maar hadden in de late Middeleeuwen een sleutelrol in de handel.

Snits, Sneek - Lege GeaŽn Snits - Sneek, Lemmerweg Snits - Sneek, Oosterdijk Drylts, IJlst Drylts, molen de Rat Hylpen, Hindeloopen Hylpen - Hindeloopen, profiel vanaf zee Hylpen - Hindeloopen, Nieuwstad Hindeloopen, Nieuwstad 38 Gebouw Irene Warkum, Workum Warkum - Workum, Blazerhaven Boalsert, Bolsward Boalsert - Bolsward, Grootzand Boalsert - Bolsward, Grote Kampen Boalsert - Bolsward, Laag Bolwerk Harns, Harlingen Harns, Harlingen - Willemshaven Harns - Harlingen, moen de Bazuin Harns - Harlingen, Noorderhaven Harns - Harlingen, Zuiderhaven Frentsjer, Franeker Frentsjer - Franeker, Korendragershuisje Starum, Stavoren Starum - Stavoren, Voorstraat





- Dorpen in de Greidhoeke

Een aantal terpen in het zeekleigebied zijn al in de late IJzertijd ontstaan. Markant element in een Terpdorp is de Kerk, die vaak in het centrum van het dorp, op de terp staat. Omdat de kwelder vanuit het zuiden steeds meer richting het noorden is opgeslibd, vinden we de oudste terpdorpen in het zuiden verspreid over de vlakke kwelder. Dit is het landschap van grasland op de zware klei, niet geschikt voor akkerbouw.

Schema van terpen, dijken en polders
Jorwert, Jorwerd Hinnaard, Hennaard Hķns, Huins Kerk met Pastorie, Leons Lytsewierrum, Lutkewierum Lytsewierrum, kerkring Lytsewierrum, opfeart Easterein, Oosterend Easterein, Skippersburen Hidaard KŻbaard, Kubaard Waaksens kerkdeur Waaksens kerkinterieur Burchwert, Burgwerd Arum 1938 Kimswert, panoramafoto Kimswert, Buren Kerkmuur van Kimswert Kerkinterieur van de kerk van Kimswert GoaiÔngea, GoŽnga - Lege GeaŽn





- Dorpen in de Bouwhoek

De kwelder van Westergo is vanuit het zuiden steeds meer richting het noorden is opgeslibd. Dat is stappen gegaan waardoor er in het noorden een aantal parallel aan de kust lopende kwelderwallen zijn ontstaan. De terpen liggen in reeksen op de hogere ruggen van die kwelderwallen. De grond op de ruggen bevat meer zand en is geschikt voor akkerbouw. In de vlaktes tussen de wallen bevat de grond meer klei, daar lagen hooilanden. Op de kaart is dat terug te zien aan namen met Miedpolder, die je vooral tegenkomt in de grote Riedslenk.

Schema van terpen, dijken en polders
Ingelum, Engelum Bitgum, Beetgum Peins Skalsum - Schalsum Berltsum, Berlikum Berltsum, Koepelkerk Winaam, Wijnaldum 1938 Winaam, Wijnaldum 2021 Wier Minnertsgea, Minnertsga Furdgum, Firdgum Tsjummearum, Tzummarum Tsjerkepaed Seisbierrum, Sexbierum





- Staten en Stinzen

Staten en stinzen waren de huizen van de Friese Adel en welvarende families. Er stonden honderden in Frysl‚n. Vaak is niet meer over dan een naam op papier, een vermelding op een oude kaart of een afwijking in het patroon van de verkaveling. Ik beperk mij tot een selectie van enkele fotografeerbare sporen en objecten.

Stinswier bij Sexbierrum Poptaslot met poortgebouw Poptaslot Epemastate Park Jongemastate Great Dearsum Martenahuis, Frentsjer




Fryslansite ©Hendrik van Kampen