wadden zeeklei veen keileem bodemkaart overig contact
vulling Ontginning Westergo Oostergo 11 Steden Polders Flora Fauna


Landschap van Oostergo:

Fryslân, Oostergo
Klik op het kaartje voor meer info


de Kwelderwal langs het Wad

Oostergo wordt in het zuiden en westen begrensd door het riviertje de Boorne, in het oosten ligt het Lauwersmeer. In het gebied liggen zowel klei- als zandlandschappen. We kijken in dit blok naar het kleilandschap dat een 15 Km brede zone rond een uitloper van het Drents-Friese keileemplateau vormt. In de kustzone van de Waddenzee ligt een grote kwelderwal die al vanaf 500 v.Chr. bewoond was. Na het onstaan van de Lauwerszee, rond het begin van de jaartelling, groeide de wal nog een stuk oostwaarts.

↓ De kweldervlakte
↓ Peasens en Lauwers
↓ ten Zuiden van Ljouwert
↓ Staten en Stinzen

Jelsum Britsum Hijum Hallum met de kerk in het centrum Ferwert, Ferwerd Landschap bij Blije Holwert, Holwerd Holwert Medwerterwei Boerderij in landschap bij Waaksens Ploegen rond 2007 Ternaard Slapedijk bij Fiskbourren Wierum Koaterhústerwei bij Wierum Bouwlandschap bij Nes Nes, Noardeast Fryslân




↑ De kweldervlakte

Noordoostelijk van Ljouwert, tussen de grote kwelderwal en de hogere zandgronden ligt een lage kweldervlakte. Centraal in dit gebied loopt de Dokkumer Ee. Hij bestaat uit twee natuurlijke geulen die in het midden verbonden zijn door een vaart, gegraven om de waterafvoer te verbeteren. De Dokkumer Ee is daarmee ook een belangrijke vaarverbinding tussen Ljouwert en Dokkum geworden.

Kerk van Jannum Raarder Feart Holwerdervaart bij Lichtaard Landschap bij Sibrandahűs Burdaard, Birdaard Hegebeintum, Hogebeintum Polder de Olifant Molen de Olifant Wânswert, Wanswerd Wyns, Wijns




↑ Peasens en Lauwers

In de IJzertijd was het oostelijke deel van Oostergo nog een soort wadddengebied. Hier lagen van west naar oost de Peasens en de Lauwers. Rond de Peasens had de zee veel invloed in een landschap met geulen, prielen en kleinere kwelderwallen. Rond het begin van de Christelijke jaartelling kreeg de zee meer invloed in het dal Lauwers waardoor de Lauwerszee ontstond. De kwelder rond de Peasens begon op te slibben. De afwatering van noordoost Fryslân werd verstoord en moest vanaf 1450 via het Dokkumerdiep naar de Lauwerszee worden omgelegd. In het zuiden liggen de oudste dorpen, rond de Peasens zijn ze jonger.

Hantumhuizen, Hantumhuzen Lauwersmeer, Ezumakeeg Esonstad Lauwersmeergebied Dokkumer Grootdiep Dokkumer Nieuwe Zijlen Eanjum, Tsjerkestrjitte Eanjum broeken met bloemen Eanjumerkolken, Anjumerkolken Kooiplas, van Asperen eendenkooi Vangpijp, van Asperen eendenkooi Peazens, Peasens Huisje in de sneeuw bij Morra Moarre, Morra Eestrum, Oostrum Ie, Ee - panoramafoto Ie Grutte Loane Ie Sytse Klasea Steech




↑ ten Zuiden van Ljouwert

Schema van terpen, dijken en polders

Ten zuiden van Ljouwert is het zeekleilandschap tussen de voormalige Middelzee en het veen smal. Achter de kwelderwal begint meteen een zone met klei op veen. In dit gebied lagen enkele meren die zijn drooggelegd. De maximale breedte tot het veen is 6 km bij Wergea. Bij de Boorne kon de zee nog diep het veengebied binnendringen waarbij klei is afgezet aan de oevers van de beek. Hoewel dit gebied is verdeeld over Oostergo, Westergo en Zevenwouden, behandel ik die zone hier.

Kerk van Swichum Wergea, Warga Rustende Koeien Kalveren voeren Melkbussen spoelen op het stap Buiten Koeien melken Hooischudden met Paard Schaftpauze in het veld Slootschonen Oude garagedeur in Idaerd Reduzum, Roordahuizum Raerd, Rauwerd Jirnsum aan de oever van de Boorne of Kromme Knilles De Boorne door het centrum van Akkrum




↑ Staten en Stinzen

Staten en stinzen waren de huizen van de Friese Adel en welvarende families. Er stonden honderden in Fryslân. Vaak is niet meer over dan een naam op papier, een vermelding op een oude kaart of een afwijking in het patroon van de verkaveling. Ik beperk mij tot een selectie van enkele fotografeerbare sporen en objecten.

Torenstins Veenwouden Allemastate Aldwâld Dekemastate Keimpemastins Martenastate Opgraving Camminghaburg Terrein van Hinnemastate




Fryslansite ©Hendrik van Kampen