wadden zeeklei veen keileem bodemkaart overig contact
vulling Ontginning Westergo Oostergo Polders Flora Fauna


Landschap van Oostergo:

Fryslân, Oostergo
Klik op het kaartje voor meer info

Oostergo is één van de Friese Kwartieren, in het zuiden en westen begrensd door het riviertje de Boorne. In het gebied liggen zowel klei- als zandlandschappen. We kijken in dit blok naar het kleilandschap dat als een 15 Km brede zone rond een uitloper van het Drents-Friese keileemplateau ligt. Langs de kust van de Middelzee en Waddenzee ligt een kwelderwal die vanaf Reduzum tot aan Nes loopt. De afwatering liep vroeger via een laagte tussen zandgrond en kwelderrug waarin slenken lagen, de Zuider- en Noorder Ee. Op de hoge kwelderug vinden we Akkerbouw, in de laagte vooral weidegrond.

↓ Rond het Lauwersmeer
↓ Steden
↓ Dorpen op de kwelderwal
↓ Dorpen in de kweldervlakte
↓ Oostelijke Dorpen
↓ Staten en Stinzen

Landschap bij Blije Ploegen rond 1938 Ploegen rond 2007 Aardappels rooien met de hand Holwerdervaart bij Lichtaard Polder de Olifant Landschap bij Sibrandahûs Holwert Medwerterwei Boerderij in landschap bij Waaksens Slapedijk bij Fiskbourren Koaterhústerwei bij Wierum





- Rond het Lauwersmeer

Oostelijk van de lijn Nes-Dokkum was de kwelder aanvankelijk lager. De zee had hier nog veel invloed in een landschap met geulen, prielen en kleinere kwelderwallen. Dokkum had via de Peasens een open verbinding met Zee. Pas na het begin van de Christelijke jaartelling slibde de kwelder hier hoog op. Door zoutwinning en ontginning van veen kon de zee via de riviertjes Lauwers en Hunze diep het land in komen en is de Lauwerszee ontstaan. De Peazens verzandde, scheepvaart naar Dokkum moest voortaan via de Lauwerszee.

Dokkumer Grootdiep Lauwersmeer, Ezumakeeg Eanjumerkolken, Anjumerkolken

Bouwlandschap bij Nes Huisje in de sneeuw bij Morra





- Steden

In Oostergo liggen 2 van de 11 steden van Fryslân, Ljouwert (Leeuwarden) en Dokkum. De steden zijn met elkaar verbonden door een goed vaarwater, de Dokkumer Ee. De Dokkumere Ee bestaat uit twee delen. Eén deel waterde af naar het zuiden en stroomde bij Ljouwert in de Middelzee, het andere deel waterde via Dokkum af op de Lauwerszee. De twee delen zijn in de 13e eeuw doormiddel van een vaart bij Burdaard met elkaar verbonden.

Ljouwert, Leeuwarden - de Oldehove Opgraving op de terp Oldehove Ljouwert, Grote Kerk Ljouwert, Grote Kerkstraat Ljouwert, Grote en Kleine Hoogstraat Ljouwert, Bolwerk Ljouwert, Emmakade Ljouwert, Stationsweg Ljouwert, Oude Veemarkt Ljouwert, Leeuwarden Ljouwert, Leeuwarden Ljouwert, Leeuwarden Ljouwert, Leeuwarden Love Jaume Plensa Dokkum, Kleindiep Dokkum, Zeldenrust 1941 Dokkum Dokkum, winter Dokkum, admiraliteitshelling Dokkum, de Zijl





- Dorpen op de kwelderwal

De grote kwelderwal rond Oostergo was een goede plek om te gaan wonen. Er ligt een hele reeks grotere dorpen op. Het meest markante stuk loopt van Jelsum tot aan Holwert, maar de wal is ook nog aanwezig verder naar het zuiden en verder naar het oosten. Ook de stad Ljouwert is ooit begonnen als een kleine terp op de wal aan de kust van de Middelzee.

Schema van terpen, dijken en polders
Kerk van Swichum Jelsum Britsum Hijum Hallum met de kerk in het centrum Ferwert, Ferwerd Holwert, Holwerd Ternaard Nes, Noardeast Fryslân





- Dorpen in de kweldervlakte

Enkele dorpen die in het lagere gebied rond de Dokkumer Ee liggen, tussen de grote kwelderwal en de noordelijke uitloper van het Drents Plateau.

Wergea, Warga Burdaard, Birdaard Hegebeintum, Hogebeintum Kerk van Jannum Wânswert, Wanswerd





- Oostelijke Dorpen

Enkele dorpen in het deel oostelijk van de Peasens, rond de voormalige Lauwerszee.

Moarre, Morra Peazens, Peasens Eestrum, Oostrum Ie, Ee - panoramafoto Ie Grutte Loane Ie Sytse Klasea Steech





- Staten en Stinzen

Staten en stinzen waren de huizen van de Friese Adel en welvarende families. Er stonden honderden in Fryslân. Vaak is niet meer over dan een naam op papier, een vermelding op een oude kaart of een afwijking in het patroon van de verkaveling. Ik beperk mij tot een selectie van enkele fotografeerbare sporen en objecten.

Torenstins Veenwouden Allemastate Aldwâld Dekemastate Martenastate Keimpemastins Opgraving Camminghaburg Terrein van Hinnemastate




Fryslansite ©Hendrik van Kampen