wadden zeeklei veen keileem bodemkaart overig contact
vulling Ontginning Westergo Oostergo Polders Flora Fauna


Ontginning van het Zeekleilandschap:

Historische Zeedijken
Klik op het kaartje voor meer info

Het Zeekleilandschap is van oorsprong een grote kwelder, hoog opgeslibt door aanvoer van sediment. In de tijd dat er nog geen dijken waren, kon de zee met het getij vrij in- en uitstromen. Elke stormvloed liet een laagje vruchtbare klei achter. Het ophogen van de kwelder ging even snel als het stijgen van de zeespiegel. In het huidige buitendijkse gebied kan je het overstromen, opslibben en het afvloeien van water nog in de praktijk ondergaan.

De foto's in dit blokje geven een beeld van de geschiedenis. Meer foto's van landschappen vind je bij de betreffende regio's.

↓ Afwatering naar Zee
↓ Nieuwe inzichten

Kwelderlandschap Stromvloed op de kwelder Leonserpolder, Hesensermeer Leonserpolder, paleolandschap Meander in kreekrestant bij Hilaard de Terp van Leons Leonser Opfeart Jannum, Janum de Terp van Winaam Marneslenk Bidlers Feart Kloosterweg bij Hartwert, ringdijk moederpolder Kwelderlandschap Klepduiker Zijl of Sluis in de Kloosterweg de Griene Dyk, historische waddendijk Slachtedyk bij Achlum Voormalige getijdeslenk de Paesens Dijken Dokkumer Ee en Grootdiep Dijkhoogten door de geschiedenis Palendijk bij Hylpen Panorama van de zeeijken bij Zwarte Haan





- Afwatering naar Zee

Na de aanleg van dijken was het veilger en confortabeler wonen, men kon het (regen)water door sluizen en duikers in de dijk laten afstromen. Binnen de afgedijkte kwelder slibde het landschap niet verder op. Het probleem kwam van twee kanten. De zeespiegel bleef stijgen maar het land groeide niet meer mee. Het natuurlijk laten afvloeien van water was niet meer voldoende om de zaak droog te houden. Naast de spuisluizen moest men ook mechanisch water weg pompen. Aanvankelijk ging dat met behulp van windmolens. Later met stoom, diesel en elektrische gemalen.

Sluis van Makkum Sluis met brug bij Esumasyl Gemaal Dongerdielen 1931 R.J. Cleveringsluizen, Lauwersmeer Lorentzsluizen, IJsselmeer Ir. D.F. Woudagemaal, frontaanzicht Ir. D.F. Woudagemaal, ketelhuis Ir. D.F. Woudagemaal, machinehal Ir. D.F. Woudagemaal, smeerkannen Ir. D.F. Woudagemaal, sfeerbeel met stoom J.L. Hooglandgemaal Polder- en boezemgemaal De Heining





- Nieuwe inzichten

De hermetische afsluiting van alle land door dijken, sluizen en gemalen heeft ook nadelen. Zo kunnen trekvissen niet meer vanuit zee het binnenwater opzwemmen en dreigen uit te sterven. Daarnaast is het hoger worden van het land door opslibbing gestopt, met een stijgende zeespiegel wordt het land binnen de dijken een steeds diepere badkuip. Het eerste probleem is een oplossing gevonden, voor het tweede is dat veel moeilijker.

Leeg




Fryslansite ©Hendrik van Kampen