Wadden zeeklei veen zand themakaart overig contact
vulling eilanden Waddenzee vastelandkwelders flora & fauna flora & fauna


Vastelandkwelders:

Natuurlijke kweldervorming

Zonering in een natuurlijke vastelandskwelder

Aan de Friese kust vindt vrijwel geen natuurlijke kweldervorming meer plaats, de invloed van de mens is overal aanwezig. Toch zijn er nog wel foto's te maken die een beeld van de natuurlijke processen geven.

↓ Kwelderwerken
↓ Lage en Hoge kwelder
↓ Zomerpolders
↓ Primaire Zeewering

 Zeekraal in glanzend slik Opslibbend Wad met sporen van Bergeend Pionierbegroeiing met Engels Sijkgras IJzerhoudende Wadbodem Zwarte Wadbodem Door bacteriėn gekatalyseerde oxidatie van ijzer en mangaan Krimpscheuren in slikbodem Sneeuw op een bevroren slikvlakte Slikvlakte met zoutuitslag Zeekraal met herfstkleuren Kreekvorming in pionierbegroeiing Kreek in poinierzone Kweldergras in Zeekraalvlakte Het belang van de geul neemt toe, gelaagde opbouw van een kwelder Secundaire pionierbegroeiing in een kwelderbekken Kwelder met kwelderwal en kwelderbekken Ontstaan van oeverwallen langs een kreek Klifvorming aan de rand van een kwelder Aangroeien van de kwelder





↑ Kwelderwerken

Kwelderwerken aan de Friese kust

Met kwelderwerken, het aanleggen van rijshout, en graven van sloten en greppels, heeft men het opslibben van de kwelder versneld. Als de kwelderwerken niet worden onderhouden zal de kwelder afslaan.

Ondergaande zon boven slikvlakte met rijshout Landaanwinning met rijshoutdam Vervallen rijshout op het slik Kreek graaft zich door het slik Landschap met rijshout in de pionierzone Hoofduitwatering van de landaanwinning Patroon van vroegere greppels in een kwelder Half natuurlijke priel Smalspoor in de kwelder





↑ Lage en Hoge kwelder

Als de pioniersoorten zich hebben gevestigd en geulen zijn gevormd, kan de kwelder hoog opsibben. Nu het landschap hoger wordt, krijgt zoet regenwater meer invloed en verschijnen er andere soorten planten zoals: Kweldergras, Zoutmelde en Zeeaster. De pionierzone gaat over in een kwelder en groeit uit tot het grazige landschap waar de eerste Friezen op terpen leefden.

Stormvloed, de kwelder loopt onder Beheer door begrazing van de kwelder Resultaat van begrazing van de kwelder Leeg





↑ Zomerpolders

Vastelandskwelders van Friesland

Eeuwen lang werden buitendijkse kwelders langs de Middelzee bedijkt voor de veiligheid. Na inpoldering van het Bildt werden nieuwe polders vooral aangelegd voor financieel gewin. Vanaf 1883 kwam de primaire zeewering onder de verantwoordelijkheid van de provincie, ook enkele nieuwe polders kwamen achter de primaire zeewering te liggen.

Nadat de positie van de zeedijk vast was komen te liggen, ging het aanleggen van buitendijkse zomerpolders door. De polders werden gebruikt als hooiland en voor het inscharen van vee. Als een deel van de kwelder hoog genoeg was opgeslibd werd het van een zomerdijk voorzien, de invloed van zout water werd minder en de opbrengst verbeterde.

Oude hekken in de zomerpolder Buitendijks koeien melken Lontkade Stormvloed in de zomerpolder Overstroomde zomerdijk Paarden op een ringdobben na stormvloed Ringdobbe in de Keegen Zomerpolder de Bokkepollen De Oude Rijd Winterbeeld van de sluis in de Rijd Oude brug over de Rijd Sluis in de Oude Rijd, bouwjaar 1916 Doorsteek van de zomerdijk rond de proefverkweldering Stormvloed in de proefverkweldering Proefveld in de proefverkweldering Bouw van een visvriendelijk gemaal Vismigratie in Noard-Fryslān Būtendyks





↑ Primaire Zeewering

Na de stormvloed van 1953 moesten alle dijken worden versterkt om zo'n ramp in de toekomst te voorkomen. In de jaren 70 en 80 werd over verschillende dijktrajecten voor het buitendijkse gebied hevig gediscussieerd. Friesland wilde het hele gebied bedijken, de Waddenvereniging wilde de buitendijkse kwelders behouden. 1986 hakte de landelijke regering de knoop door en werd besloten de zeedijk over het traject van de bestaande dijk te leggen. Een groot deel van het buitendijks gebied werd 1996 verkocht aan it Fryske Gea, financieel ondersteund door de Europese Unie. Noard-Fryslān Būtendyks werd een natuurgebied.

Afsluitdijk Aanleg van de vismigratierivier Aansluiting op Oostergo Dijkopgang Noard-Fryslān Būtendyks Dijkopgang bij Holwerd Dijkbewaking Stormvloed tegen de zeedijk Zeedijk en zomerpolders Muizenschade aan de zeedijk Zeedijk met schapen bij Wierum Zeedijk in de winter




↑ Top


Fryslansite ©Hendrik van Kampen