wadden zeeklei veen keileem bodemkaart overig contact
vulling Ontginning van het Laagveen Bewoning Natuurgebieden Flora van het veen Fauna van het veen


Ontginning v.h. Laagveen:

- Eerste bewoners

Aan het begin van de Middeleeuwen begon men de venen droog te leggen om meer ruimte te krijgen voor de groeiende bevolking. De gevolgen voor het landschap waren groot. Het droge veen begon te oxideren, de bodem daalde wat overstromingen en het ontstaan van de Friese meren tot gevolg had.

↓ Afgraven en verlanden
↓ Natuurontwikkeling
↓ Veenpolders
↓ Benedenloop van Beken
↓ de Fryske Marren
↓ Hooilanden

Veen Moerasbos Strokenverkaveling, de Gordyk Boezemland Snitsermar Klei op Veen Afslag van Boezemland Zomerpolder bij de Griene Dyk Hemdijk Bodemdaling in Winterpolder Spinnekop aan de Aldegeasterbrekken Hempenserpoldermolen Tjasker it Heidenskip Windmotor, Jan-Durkspolder Elektrisch gemaal, Idzegea Poldergemaal Hisse en Pikemar Spinnekop, Nijhuzum Spinnekop, Nijhuzum Modern computergestuurd poldergemaal Stuw, Kop van de Blokslootpolder Waterbeheer in een weidegebied





- Afgraven en verlanden

In de Gouden eeuw neemt de vraag naar brandstof toe door de groeiende welvaart. Turf werd aanvankelijk vooral droog gestoken uit hoogvenen op de zandgrond. Daarover meer onder tabblad Keileem.

In het Friese laagveen werd turf op kleinschalige manier uitgegraven volgens de Friese methode. Met de schep werd turf in een smalle strook uitgegraven (petgat). Tussen de petgaten bleven flinke stroken land staan. Na de vervening konden de ondiepe langwerpige petgaten snel weer dichtgroeien waarna het drassige land weer als hooiland gebruikt kon worden. Bij voordurende tufrwinning en verlanding krijg je met alle stadia naast elkaar, een gevarieerd landschap dat tegenwoordig hoog wordt gewaardeerd.

Moderne veenafgraving in de Deelen De Deelen, Jonge Petgaten Beginnende verlanding in de Deelen Verlanding met Moerasvaren en Kikkerbeet Verlanding met Gele Plomp en Krabbenscheer Verlanding met Drijftillen Verlanding van een Sloot Verlanding van een Petgat Rietsnijden januari 2009 Kragge begroeid met Riet Trilveen, Rottige Meenthe Veenmosrietland, Brandemeer Rietland met Gagel en Kamperfoelie Elzenbroekbos Berkenbroek of Hoogveenbos





- Natuurontwikkeling

Met het herstellende vermogen van laagveen is het relatief eenvoudig om nieuwe "natuur" te maken, doen wat men vroeger al deed, graaf een gat, laat wat stroken land staan en de natuur doet de rest. De resultaten komen snel.

Natuurontwikkeling, Alde Feanen Leeg





- Veenpolders

Veenpolders

Gieterse methode 1751

Veenpolders





- Benedenloop van Beken

Leeg





- de Fryske Marren

Jentsjemar





- Hooilanden

Surhuzemer Mieden Grutte Wielen




 Hendrik van Kampen